NATO zirvesi nedeniyle ABD Başkanı George W. Bush’un geldiği ve Ankara’nın, Ankara’da yaşayanlara zehir edildiği gün, “Amerika’da kadın hareketleri ”ne dair bir konferans izledik. Uçan Süpürge ’nin davetlisi olan Prof. Dr. Zehra Kabasakal Arat, New York Eyalet Üniversitesi Purchase College’ın Kadın Çalışmaları bölümünde öğretim üyesi. Kendini “küresel feminist” olarak tanımlıyor. Anlatımı sırasında Irak müdahalesinin Iraklı kadınları özgürleştireceğine dair ABD kamuoyunun büyük ölçüde inandırıldığını söyledi.
Dünya jandarmalığına soyunmuş ABD ve benzeri ülkeler, kendi ülkelerindeki eril sistemleri görmezden gelmeyi ve yüzeysel haklarla kadınları susturmayı beceriyorlar doğrusu. Şüphesiz üçüncü dünya ülkelerinde kadının konumu ABD veya İngiltere gibi ülkelerle kıyaslanamaz. Ama feminizmin ilk çıktığı ve dünyaya yayıldığı ABD’de kadın hakları, insan hakları çok da olması gereken yerde değil. Her şeyden önce idamın birçok eyalette sıklıkla uygulanması, bu ülkenin demokrasisi hakkında önemli bir gösterge diye düşünüyorum. Ayrıca CEDAW (Kadınlara Yönelik Her Türlü Ayrımcılığın Önlenmesi Sözleşmesi)’ı imzalamamış, Anayasasında kadın-erkek eşitliği maddesini kabul etmemiş bir ülke. Bunlar yetmiyormuş gibi Bush yönetiminin kadınların bin bir emek ve mücadele ile kazandıkları kürtaj hakkını yok etmeye çalışması, Iraklı kadınlara özgürlük getirmeyi bir tarafa bırakıp kendi ülkesinin kadınlarının sorunlarıyla uğraşsın dedirtiyor insana.
Onların ülkesinde kadınlara dair senin ülkende olmayan pek çok hak var. Sana ne oluyor? Ne karışıyorsun elalemin ülkesine diyebilirsiniz tabii ki. Yani karışmak değil benim derdim. Üçüncü dünya ülkelerine tepelerden bakıp da “Siz bilmiyorsunuz! Biz size öğretelim!” havaları beni çok kızdırıyor sadece. Oysa gelişmiş ülkelerdeki kadın hakları önemli bir durgunluk, alışagelmiştik, olanla yetinme dönemi yaşıyor. Üçüncü dünya kadınlarında ise çok farklı bir hareketlilik var. Ve bu hareketlilik zamanla dünyada durgunlaşmış kadın hareketlerini de yeniden canlandırabilir, ivme kazandırabilir diye düşünüyorum. Bu da benim aklıma “kadın hakları konusunda kim daha ileride?” sorusunu getiriyor
Benzeri bir durum bizim ülkemizde de yaşanmakta. Bazı kadınlar, Kürt kadınlarını
“kurtarılması gereken kadınlar” olarak görürler. Oysa asıl kadın bilinçlenmesi Kürt kadınlarındadır; ama bunu fark etmezler. Ya da etmemeyi yeğlerler. Zehra Arat’ın, “Türkiye’deki kadın hareketinden umutlu musunuz?” sorusuna; “Türkiye’deki kadın hareketlerinden umutlu değilim; ama Diyarbakır’ı gezip inceledikten sonra oradan doğru bir şeylerin olacağına dönük umudum oluştu” yanıtı, bence oldukça önemliydi. Bu yanıt, hareketimizin kadın meselesini sadece kadınların sorunu gibi algılamaktaki ısrarını hatırlattı yine bana. Bıkmadan usanmadan bu meseleyi dillendirmeli, yine bıkmadan usanmadan kadın meselesini tartışmalı, erkek yoldaşlarımıza egemen anlayışlarını ve tavırlarını hatırlatmaktan asla bıkıp usanmamalıyız diye düşündüm.
Bu arada, NATO zirvesine ilişkin söylenecek pek çok şey var ama ben birkaç ayrıntıya dikkatinizi çekmek istiyorum. O günlerde sokaklarda tepkisini dillendirenler yine olması gereken sayıda değillerdi; ama önemli bir çaba da harcandı. Zirveye gelen devlet başkanlarının çektirdikleri fotoğrafa bakınca, birkaç ülkenin dışında dünya ülkelerinin başkanlarının hemen hemen tamamının erkek olması “işte erkek egemen dünya” dedirtiyordu insana. Sayın Sezer’in başörtüsü takıntısının da oldukça kaba bir hale dönüştüğü ve aşılması gereken bir durum olduğuna dair kanım biraz daha kuvvetlendi doğrusu. Bu kadar da olmaz! Dedirten durumsa Bush’un protokolde dizilmiş devlet büyüklerimizin(!) elini sıkmadan önce korumaları tarafından ellerinin içinin kontrol edilmesiydi doğrusu. İlkokulda yapılan tırnak ve mendil kontrolünü hatırlattı bana. Ellerinin kontrol edilmesine ses çıkarmayarak efendileri Bush’a saygıda kusur etmediler. NATO’ya, emperyalizme demokratik tepkilerini gösteren insanlara AB’ye uyumsuz bir tarzda saldıran emniyet güçleri ise bu büyüklerimizin umurunda değildi her zamanki gibi.