Yeni yılın ilk günlerinde, geçmiş yıla kadınlar açısından kısaca bakalım istedim. Bana göre
2004 yılının en önemli olaylarından biri DEP’lilerin cezaevinden çıkışlarıydı. DEP eski milletvekili ve Kürt siyasetinde bir kadın olarak önemli bir misyon taşıyan Leyla Zana’nın tekrar siyasi hayata katılımı biz kadınlar açısından sevindiriciydi. Bir başka Kürt kadın siyasetçi Nuriye Kespir’in Hollanda Hükümeti tarafından Türkiye’ye iade edilmek istenmesi ve bunun karşısında gösterilen kararlı duruş ise kazandırıcı oldu.
Genel olarak bakıldığında Türkiyeli kadınların önemli kazanımları ve dayanışmaları yıl içinde yaşandı. Öncelikle TCK’nın pek çok önemli maddesi kadın lehinde değiştirildi. Bu konuda kadın grupları çeşitli yöntemlerle baskı kurmayı ve sonuç almayı başardılar. Yıllardır sürüncemede bırakılan Kadın Statüsü ve Sorunları Genel Müdürlüğü Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Tasarısı da TBMM’de kabul edilerek nihayet yasallaştı.
Bunun dışında bu yılda kadınlar erkeklerden bolca dayak yediler ve sığınacak yer bulamadılar. Son anda yerel yönetimlere sığınma evleri açmalarını görev haline getiren bir yasa çıkarıldı ama uygulamasında pek çok sorun olduğu anlaşılıyor. Namus adına yine pek çok kadın katledildi. İlk hatırladıklarım; Güldünya Tören’in erkek kardeşleri tarafından hastanedeki yatağında, Nazime Alır’ın ise Van’da namus adına diri diri yakılmasıydı.
2004 de yapılan yerel seçimlerde kadının adı yoktu. Türkiye’de ki kadın temsiliyeti yüzde birleri geçemedi. Tek İl kadın belediye başkanı ve en fazla kadın belediye başkanını seçtirmek Kürt hareketine nasip oldu ama epeyce zorlanıldı.
Eğitim-Sen ve KESK önemli kadın kurultayları gerçekleştirdi. Buna ilaveten “Ev-Eksenli
Çalışan Kadınlar I. Ülke Konferansı” ve “Kadın Sığınakları Kurultayı” gibi pek çok önemli kadın toplantıları yapıldı. AB süreciyle ilgili oluşturulan “Kadın Lobisi” Avrupa Kadın
Lobisine girmeyi başardı.
İlk Türkiyeli kadın opera sanatçısı Semiha Berksoy, 94 yaşında yaşama veda etti. Filiz Koçali,
Behice Boran’dan sonra sosyalist bir partiye seçilen ilk kadın genel başkan oldu. Malatya’nın bir ilçesine ilk kez bir kadın kaymakam atandı.
Son bir yıl içinde ev işleriyle meşgul olan kadınların sayısında ise artış oldu. DİE verilerine göre, İşbaşı yapmaya hazır olan ancak işgücü piyasasında yer almayan kadın sayısı 250 binden 504 bine çıktı. Çalışamaz durumdaki kadınların sayısı da geçen yılın aynı dönemine göre 200 bin artarak 1 milyon 705 bine yükseldi. Kızların okullaşmasına yönelik kampanyanın açıklanan sonuçlarına göre, kızların okullaşma oranı yüzde 11.44 arttı.
Dünyadaki kadınların hali nicedir derseniz; İspanya’da tekrar iş başına gelen sosyalistler,16 üyeli yeni hükümette 8 bakanlığı kadınlara verdiler. Başkan Bush’un kürtaj karşıtı politikalarını protesto etmek için Amerika’da 1 milyon kadın yürüyüş yaptı. Yılın en görkemli kadın yürüyüşüydü. Papa 2. Jean Paul, her nedense Vatikan’da bütün kardinaller ve piskoposlardan kadın-erkek eşitliğini savunanlara ve bu tür ideolojilere karşı savaşmalarını istedi.
Dünyada ki ilklere gelince; 8 yıl sonra il kez bir kadın yazar, Elfriede Jelinek Nobel
Edebiyat Ödülü’nü aldı. 2004 Nobel Barış Ödülü’nü ise ilk kez Afrikalı kadın, Kenyalı çevreci
Wangari Maathai aldı. Fransa’da eşcinsellere yönelik ilk televizyon kanalı yayına başladı. Ruanda’nın başkenti Kigali’de Dünya Kadın Yürüyüşü delegeleri “İnsanlık İçin Küresel Kadın Şartı’nı” kabul ettiler.
Sanırım 2004 yılının bitmesine birkaç gün kala yaşanan deprem ve tsunami felaketinde binlerce insanın yaşamını yitirmesi tüm insanlık adına büyük bir acıydı. Böylesi acıların yaşanmayacağı, sağlıklı ve mutlu bir yıl dileğiyle hepinizin yeni yılını kutluyorum.